Tham dự Thánh Lễ có nghĩa là phải làm gì? Tại sao việc ta dự phần trong Thánh lễ lại
quan trọng? Việc gì diễn ra khi ta tham
dự? Những cố gắng khuyến khích giáo dân
tham dự một cách trọn vẹn và tích cực trong Thánh Lễ là một trong những phong
trào có nhiều ảnh hưởng nhất trong Giáo Hội ở thế kỷ 20, và đó là điều đương
nhiên: Chúng ta muốn và chúng ta cần phải đáp trả lại tiếng Chúa. Nhưng đáp trả bằng cách nào?
LỜI NGUYỆN NHẬP LỄ
Lạy Chúa, vì yêu thương nhân loại, Đức Giêsu Kitô đã hiến
thân chịu khổ hình; xin ban ơn trợ giúp, để chúng con biết noi gương Người tận
tình yêu thương mọi an hem. Người là
Thiên Chúa hằng sốg và hiển trị cùng Chúa, hiệp nhất với Chúa Thánh Thần đến
muôn thuở muôn đời. Amen.
CÂU HỎI GỢI Ý
- Hồi tưởng lại một lần nào đó bạn cảm thấy mình thật sự tham dự Thánh Lễ một cách trọn vẹn và tích cực. Yếu tố nào giúp bạn điều đó? Bạn có cảm giác thế nào? Cảm nghiệm đó có thay đổi đời sống bạn không?
- Hồi tưởng lại một Thánh Lễ nào khác mà bạn cảm thấy rất khó khăn hoặc không thể nào tham dự một cách tích cực được. Yếu tố nào ngăn cản sự tham dự tích cực của bạn? Bạn có cảm giác thế nào?
- Có những chữ, câu, cử chỉ, bài hát hay phần nào trong Thánh Lễ thỉnh thoảng gợi lại trong đầu bạn khi bạn đang ở một cảnh huống khác (như đang đi làm, ở nhà, lái xe, trong giấc mơ hay trong những suy tư trong ngày)? Chọn một trong những điều đó và chia sẻ với nhóm.
BÀI SUY NIỆM
Tam Nhật Vượt Qua có những khoảnh khắc vô cùng ấn tượng. Hãy kể đến hai trong những khoảnh khắc. Thứ nhất, trong Nghi Thức Phụng Vụ Thứ Năm Tuần
Thánh. Sau phần Rước Lễ, Mình Thánh Chúa
được rước trọng thể qua một bàn thờ phụ và được tiếp tục đặt trên bàn thờ đó
cho giáo dân chầu cho tới nữa đêm. Nếu bạn
đã từng tham dự nghi thức này, hẳn bạn sẽ có ấn tượng mạnh đến khoảnh khắc linh
thiêng trầm lắng, lúc mọi người thinh lặng
trong tâm tình cầu nguyện tôn thờ khi Mình Thánh được đặt ở bàn thờ phụ
đó. Làn hương trầm lơ lửng bay lên trước
bàn thờ. Áo thánh, khăn thánh lấp lánh
phản chiếu những ánh nến lung linh. Mọi
người đều quỳ gối, nhưng đặc biệt hơn hết là sự thinh lặng trong cảm giác linh
thiêng và của lòng thờ phượng tôn kính của mọi người đối với Mình Thánh
Chúa. Đức Kitô thực sự hiện diện và tự
hiến hoàn toàn cho chúng ta. Không ai
lưu tâm đến bãi đậu xe đông đúc, không ai cựa quậy trong thiếu kiên nhẫn. Trẻ nhỏ bị cuốn hút theo không khí tôn kính
linh thiêng của mọi người khác trong phòng, trong khi gương mặt những cụ già phản
chiếu sự bình an thanh thản lạ thường.
Ở một khoảnh khắc khác, cũng linh thiêng và đầy tràn ý
nghĩa, nhưng lại có một tâm tình khác.
Khi Thánh Lễ Vọng Phục Sinh (hoặc Thánh Lễ Sáng Ngày Phục Sinh), có tiếng
kèn đồng và đàn organ vang vọng. Mọi người
cùng đứng dậy và bắt đầu cất cao bài hát Phục Sinh cách tự tin và hăng
say. Khoảnh khắc nắm bắt được niềm hân
hoan Phục Sinh và chiến thắng khải hoàn, khi Linh mục và các thừa tác viên cùng
rước ra khỏi nhà thờ. Những tân tòng vừa
được rửa tội xúng xính trong màu áo trắng, mặt rạng rỡ vui tươi. Mọi con tim đều như tuôn tràn niềm hân
hoan. Mùi hoa lily thơm ngát, ngọn nến
Phục Sinh sừng sững oai nghi, dòng nước giếng rửa tội lấp lánh, tất cả đều như
để loan truyền rằng Đức Kitô đã sống lại.
Ngài đã sống lại thật rồi.
Sự Tham Dự trong Phụng vụ: một biến cố thật, nhiều phương diện khác nhau
Việc tham dự hai nghi thức Phụng vụ này mang hai sắc thái
và cảm giác khác nhau. Một cái mang tính
thinh lặng trầm mặc, còn cái kia thì hân hoan tràn đầy thanh âm vui mừng. Nhưng thật ra, cả hai khoảnh khắc này có nhiều
điểm tương đồng. Trong cả hai trường hợp,
toàn thân thể người tín hữu cùng tham dự vào Phụng vụ: các giác quan, các tư thế
và cử điệu, âm nhạc hay sự thinh lặng, v.v…
Phụng Vụ dẫn dắt chúng ta tham dự vào mầu nhiệm thánh bằng cách sử dụng
những khả năng tự nhiên của cơ thể con người một cách tài tình, sử dụng tất cả
bản thể vật chất của con người chúng ta.
Quỳ, đứng, hít mùi hương trầm hoặc hoa phục sinh, nhìn hoặc nghe, tất cả
đều hòa quyện vào nhau bằng cách thức riêng của mỗi người. Hãy tự cảm nhận lúc chúng ta lấy hơi thật sâu
khi cất tiếng hát, và cả con người cảm thấy được sức rung động khi nghe những
người chung quanh hòa nhịp vào cùng một dòng nhạc, khi đó chúng ta sẽ bắt đầu cảm
nhận được sự phát triển tự nhiên và sâu sắc của cử điệu Phụng vụ, chẳng hạn như
việc cộng đoàn hát chung thánh ca. Hãy tự
cảm nhận sức mạnh những giây phút thinh lặng.
Tất cả những điều này đều là những cách thức diễn tả rất con người.
Thế giới nội tâm
cũng không kém phần quan trọng: những suy nghĩ, ý tưởng, cảm xúc và những cam kết,
những yếu tố được gọi là “thái độ của con tim,” tất cả đều có phần trong cảm
nghiệm Phụng vụ. Những yếu tố nội tâm
này đóng vai trò chính yếu trong việc tham dự Phụng vụ. Cùng chiêm ngắm mầu nhiệm Đức Giêsu trong
Phép Thánh Thể khi chúng ta cùng bái quỳ trước Mình Thánh trong ngày Thứ Năm Tuần
Thánh, đó là một cách tham dự. Cùng chia
sẻ với người xung quanh cảm nghiệm say sưa tôn kính trong giây phút đó cũng là
một cách tham dự. Cùng xác tín Đức Kitô
đã sống lại, và cùng hoan hỉ vui mừng với mọi người trong cùng một con tim, đó
cũng là một cách tham dự. Chia sẻ tất cả
những cảm nghiệm này với anh chị em tân tòng mới vừa được rửa tội, những người
thật sự vừa nhận được sự sống mới trong Bí Tích, cũng là một cách tham dự trong
Phụng vụ.
Những yếu tố bề ngoài dĩ nhiên rõ ràng đối với mọi người. Người khác có thể để ý thấy ta đáp kinh, cất
tiếng hát, đứng, ngồi hoặc bái quỳ ở những thời điểm thích hợp. Những yếu tố bên trong thì trái lại, chỉ
thoang thoảng. Chúng ta có từng nghe lời
mọi gọi hoán cải trong Phụng Vụ Lời Chúa?
Chúng ta đã từng kết hợp đời sống của mình vào hiến tế của Đức Kitô trên
bàn thờ? Chúng ta đã lần nào cầu nguyện
từ trong sâu thẳm của con tim? Chúng ta
đã từng cảm nhận sự hiệp nhất với những anh chị em xung quanh? Những câu hỏi không phải lúc nào cũng rõ ràng,
nhưng đây là những câu hỏi quan trọng.
Những việc tham dự trong nội tâm sẽ dần dần ảnh hưởng đến thế giới bên
ngoài. Việc chúng ta tham sự trong nội
tâm thế nào sẽ được tỏ lộ qua hoa trái của nó.
Những hoa trái này qua một thời gian dài sẽ dần dần tỏ lộ trong đời sống
thường ngày, ngoài phạm vi phụng vụ.
Những phương diện bề ngoài của việc tham dự Phụng vụ cũng
quan trong. Chúng ta cùng hoạt động như
là một Giáo hội qua những cách thức cụ thể trong Phụng vụ. Qua các Bí Tích, Thiên Chúa đối thoại với
chúng ta qua những thứ giác quan có thể cảm nhận được. Hơn nữa, Phụng vụ sử dụng những hình thức được
Chúa Giêsu truyền lại và được Truyền Thống trân trọng: bánh và rượu, lời
thiêng, cử chỉ, v.v… Những hình thức này
đã biến đổi qua thời gian, nhưng là những yếu tố không thể thiếu được.
Nhưng nếu thiếu những thái độ nội tâm thích hợp trong việc
tham dự, hiệu quả của một buổi Phụng vụ có thể bị ảnh hưởng hay mất hẳn, có thể
trở thành luật lệ máy móc hoặc là những hình thức giải trí, hay là những gì hời
hợt: một buổi trình diễn và không có giá trị nào trường tồn. Chúng ta có thể đọc kinh nhưng không hiểu ý
nghĩa của lời kinh. Chúng ta có thể cử
hành nhiều nghi thức nhưng tâm trí để ở nơi nào khác. Chúng ta có thể để ý đến nhiều chi tiết nhỏ,
nhưng bỏ mất ý nghĩa chính. Tham dự cách
trọn vẹn và tích cực là một hành động tâm linh … là hành động của Chúa Thánh Thần
trong mỗi chúng ta. Và cho tất cả những
con người bất toàn chúng ta, đây là cách thức chúng ta có thể thăng tiến.
Vài Điểm Lịch Sử
Mục đích chủ ý của Phụng Vụ là những hành động đức tin của
các tín hữu. Những nghị phụ trong Công đồng
Vaticanô II đã chỉ ra những điều đó trong điều 14 của Hiến Chế Phụng Vụ Thánh: “Mẹ
Giáo Hội tha thiết mong muốn mọi tín hữu được hướng dẫn đến sự tham dự toàn vẹn
và tích cực vào một buổi cử hành Phụng vụ.
Cách tham dự đó là đòi hỏi tự bản chất của một buổi Phụng vụ. Cách tham dự đó của những Kitô hữu như là ‘một
giống nòi được tuyển chọn, hàng tư tế vương giả và một dân tộc thánh thiện’ (I
Phêrô 2:0, cf 2:4-5), là quyền lợi và bổn phận của những người đã lãnh nhận Bí
Tích Rửa Tội.”
Những khuyến khích việc tham dự Phụng vụ cách tích cực là
động cơ chủ yếu thúc đẩy Phong Trào Phụng Vụ của nữa đầu thế kỷ 20, phong trào
dẫn đến những cải cách Phụng vụ ở Công đồng Vaticanô vào thập niên 60. Từ năm 1910, Đức Thánh Cha Pio X đã xác định:
việc tham dự Phụng vụ là nguồn mạch không thể thiếu được của đời sống tâm linh
Kitô Hữu.” Đức Thánh Cha Pio XII trong
Thông điệp Mediator Dei (1947) đã gọi
tích cực tham dự Phụng vụ là “bổn phận chính và là phẩm giá cao quý nhất của
con người.” Ngài thôi thúc các tín hữu
tham dự vào các Phụng vụ “không theo kiểu uể oải hay cẩu thả,” nhưng “với sự
hăng say và tập trung cao độ.”
Tại sao các Đức Thánh Cha và các bậc lãnh đạo Giáo Hội phải
lên tiếng thôi thúc tín hữu trong việc tham dự tích cực như vậy? Lý do là vì sự tham dự Phụng vụ trong những
thế kỷ trước đó đã sa sút lỏng lẽo cách đáng buồn. Nhiều câu kinh trở nên không thể nào hiểu được;
tất cả đều bằng tiếng La-tinh, một ngôn ngữ ngày càng ít người hiểu. Giáo dân không thể nào thấy được chuyện gì
đang diễn ra trên bàn thờ, họ cũng không hiểu chính họ phải là một phần tích cực
trong Phụng vụ đang diễn ra đó. Linh mục
và các giúp lễ đang “làm lễ,” những giáo dân đang “xem lễ” hơn là đang tham dự
một cách tích cực. Dần dà, họ bắt đầu những
hình thức đạo đức cá nhân khác cùng một lúc Thánh Lễ đang diễn ra. Ít ra là họ có thể dùng thời gian đó để cầu
nguyện suy niệm. Đây là thái độ quá xa vời
với việc cử hành Phụng vụ cách chân chính theo truyền thống của Giáo hội.
Từ đó trở đi, đặc biệt là qua Công đồng Vaticanô II và những
áp dụng của Công đồng sau đó, đã có rất nhiều sự canh tân và cải cách. Toàn Giáo Hội như một lần nữa lập lại cam kết
tham dự Phụng vụ cách trọn vẹn và tích cực hơn.
Những tranh luận tiếp tục
Cơ hội tham dự tích cực vào Phụng vụ ngày hôm nay đã tiến
bộ khá xa so với quá khứ. Tuy nhiên, đây
vẫn là đề tài được tranh cãi rất nhiều.
Điều gì vun đắp cho sự tham dự cách sâu xa và có hiệu quả? Làm thế nào để mỗi lứa tuổi có thể tham dự tốt
nhất? Văn hóa ảnh hưởng đến việc tín hữu
cảm nhận Phụng vụ ra sao? Truyền thông
và những tiến bộ về kỹ thuật ảnh hưởng đến việc chúng ta tham dự Phụng vụ ra
sao? Các Giáo lý viên (Tân Tòng) và chương
trình mystagogy (những hướng dẫn suy niệm sau những nghi thức Phụng vụ) đóng
vai trò gì trong khuyến khích việc tham dự Phụng vụ?
Ca ngợi và chúc tụng Thiên Chúa qua Phụng vụ làm thỏa mãn
một nhu cầu sâu xa của con người và đáp lại ơn gọi của một Kitô Hữu. Hoa quả của nó sẽ tràn trề trong cuộc sống và
là hành động đức tin trong thế giới. Sự
tham dự tích cực của tín hữu trong Phụng vụ là viên ngọc quý đền đáp lại cái
giá đắt phải trả của Giáo hội trong những nỗ lực canh tân Phụng vụ.
CÂU HỎI THẢO LUẬN
- Điểm nào trong bài suy niệm này xác tín những cảm nhiệm trước giờ bạn vẫn có? Điểm nào làm bạn ngạc nhiên, hoặc khiến bạn suy nghĩ lại cảm nghiệm của mình trong việc tham dự Phụng vụ?
- Trong Giáo xứ của bạn, để giáo dân có thể tham dự Phụng vụ thêm ý thức, thêm tích cực và thêm trọn vẹn, bạn nghĩ họ cần phải có những kỹ năng nào? Chính cá nhân bạn, bạn có thể làm gì để giúp người khác tham dự cách hiệu quả hơn?
- Những thảo luận về việc tham dự Phụng vụ cách tích cực thường đi đôi với những đề tài văn hóa, truyền thông, sự khác biệt giữa các thế hệ, v.v… Đâu là đề tài nóng bỏng nhất đối với cá nhân bạn? Đối với Giáo xứ bạn? Theo bạn, có những khó khăn gì?
CÁC BÀI ĐỌC
- Giêrêmia 31: 31-34
- Thánh Vịnh 51
- Do Thái 5: 7-9
- Gioan 12: 20-33
Gioan 12: 20-26
LỜI NGUYỆN HIỆP LỄ
Lạy Thiên Chúa toàn năng hằng hữu, chúng con vừa được
phúc kết hợp với Mình và Máu Thánh Đức Kitô, xin cho chúng con được trở nên những
chi thể sống động của Người. Người hằng
sống và hiển trị muôn đời. Amen.
No comments:
Post a Comment